«Алтай» телеарнасының тікелей эфирінде өткен «Жаңа Қазақстан» бағдарламасында Шығыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлер палатасы директорының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары Айжан Жангирханова 2025 жылғы қызмет қорытындыларын баяндады. Эфир барысында Палатаның негізгі жұмыс бағыттары, бизнесті қорғаудағы табысты кейстер, кәсіпкерлерді қолдау шаралары және Палатаның қатысуымен жүзеге асырылған жүйелі өзгерістер айтылды.

Салық кодексіндегі өзгерістер: бизнеске бейімделуге қалай көмектесуге болады

Эфирдің алғашқы тақырыптарының бірі шағын және орта бизнеске тікелей әсер еткен Салық кодексіндегі өзгерістер болды. Арнайы салық режимдерінің жаңартылуы, ҚҚС талаптарының нақтылануы, салықтық әкімшілендіру мен валюталық бақылаудың күшеюі кейбір кәсіпкерлер үшін, әсіресе есептілік пен жаңа нормаларды түсіндіру тұрғысынан, қосымша жүктеме тудырды.

«Кәсіпкерлерге өзгерістерді өз бетімен түсіну қиын екенін көріп отырмыз, сондықтан біз түсіндіру консультацияларынан бастап тексерулер мен мемлекеттік органдармен даулар кезінде құқықтық сүйемелдеуге дейін кешенді қолдау көрсетеміз», – деді Айжан Жангирханова.

2025 жылы ШҚО Кәсіпкерлер палатасы құқықтық ағартушылық жұмысын күшейтті. Мемлекеттік кірістер департаментімен бірлесіп «Бизнес және салықтар» жобасы іске қосылды, ол 2026 жылы да жалғасын табады. Сонымен қатар кәсіпкерлерге бухгалтерлік және салықтық есеп жүргізу, статистикалық есептілік жасау, бизнес-жоспар әзірлеу бойынша тегін қызметтер көрсетіледі.

ШҚО Кәсіпкерлер палатасының қызметінің негізгі бағыттары

Шығыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлер палатасы бірнеше стратегиялық бағыт бойынша жұмыс істейді: бизнестің құқықтары мен мүдделерін қорғау, кәсіпкерлікті және іскерлік ортаны дамыту, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу, ШОБ-ты қолдау, адами капиталды және кәсіби білім беру жүйесін дамыту, отандық өндірушілерді қолдау, сондай-ақ нормативтік-құқықтық базаны жетілдіруге қатысу.

«Палата әрдайым кәсіпкерлерге ашық. Бизнес жүргізу мен дамытуға қатысты кез келген сұрақ бойынша бізге жүгінуге болады, мамандарымыз білікті көмек көрсетеді», – деп атап өтті спикер.

АӨК: инвестициялар, сүйемелдеу және кедергілерді жою

Агроөнеркәсіптік кешен өңір экономикасының басым бағыттарының бірі болып қала береді. ШҚО Кәсіпкерлер палатасы АӨК саласындағы инвестициялық жобаларды идея кезеңінен бастап практикалық іске асыруға дейін жүйелі түрде сүйемелдейді.

Сонымен қатар Палата жүйелі кедергілерді анықтау және жоюмен айналысады. Соның бірі – балық экспорттаушы кәсіпкерлердің ветеринариялық анықтамалар алуындағы құқықтық коллизия. Палата мен прокуратураның араласуынан кейін тәжірибе «Аквакультура туралы» заңға сәйкестендіріліп, артық талаптарсыз анықтамалар беру қайта жанданды.

Отандық өндірушілерді және қазақстандық қамтуды қолдау

Эфирде отандық өндірушілерді қолдауға ерекше назар аударылды. ШҚО Кәсіпкерлер палатасы бизнес, ірі тапсырыс берушілер және мемлекеттік органдар арасындағы байланыстырушы буын ретінде жұмыс істеп, жергілікті компаниялардың мемлекеттік және квазимемлекеттік сатып алуларға қатысуына көмектеседі.

2025 жылғы желтоқсаннан бастап Қазақстанда ішкі нарыққа арналған СТ-KZ және индустриялық сертификаттардың орнына «Қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі» цифрлық платформасы (e-ondiris.gov.kz) іске қосылды. Палата кәсіпорындарға деректерін өзектендіру және тізілімге кіру бойынша белсенді түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.

Бизнесті құқықтық қорғау: сандар мен нақты кейстер

Кәсіпкерлерді құқықтық қорғау консультациялар беруді, сотқа дейінгі және соттағы сүйемелдеуді, тексерулерге қатысуды және мемлекеттік органдардың заңсыз әрекеттеріне шағымдануды қамтиды. 2025 жылы Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі кеңестің 16 отырысы өтіп, 39 мәселе қаралды, нәтижесінде 88 ұсыным берілді.

ШҚО прокуратурасымен бірлесіп тәулік бойы жұмыс істейтін мобильді топтар қызмет атқарады, ал прокуратура сайтында «Бизнесті қорғау» атты арнайы бөлім ашылған.

«Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау кеңесі – формалды орган емес. Мұнда бизнес өз мәселесін тікелей айтып, құқықтық шешім ала алады», – деді Айжан Жангирханова.

Типтік мәселелер және табысты шешімдер

Көбінесе кәсіпкерлер әкімшілік кедергілер, жер және мүлік мәселелері, салық және кеден даулары, тексерулер мен сатып алуларға қатысу бойынша жүгінеді.

2025 жылғы табысты кейстердің бірі – санитарлық талаптар мен бизнес ұсыныстарын ескере отырып әзірленген ШҚО мектеп асханаларына арналған жаңа төрт апталық мәзірдің бекітілуі.

Тағы бір резонансты мысал – стоматологиялық клиниканы Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының талабына қатысты сот процесінде сүйемелдеу. Нәтижесінде сот кәсіпкер пайдасына 16,5 млн теңге өндіру туралы шешім шығарды.

Қолдаудың қаржылық құралдары және Палатаның рөлі

Кәсіпкерлерге мемлекеттік гранттар, «Даму» қорының бағдарламалары, өңірлік «Ақ ниет» бағдарламасы, АӨК саласындағы жеңілдетілген қаржыландыру, «ҚазАгроҚаржы» арқылы лизинг, сондай-ақ жұмыспен қамтуды қолдау шаралары мен «Ауыл аманаты» бағдарламасы қолжетімді.

«Мемлекеттік қолдаудың тиімділігі құралды дұрыс таңдауға және құжаттарды сауатты дайындауға тікелей байланысты. Бұл жерде Кәсіпкерлер палатасы бизнес үшін навигатор болып, барлық кезеңде сүйемелдейді», – деді директордың орынбасары.

НҚА сараптамасы және бизнестің заңнаманы жетілдіруге қатысуы

2025 жылы Палата 188 нормативтік-құқықтық акт жобасын қарады. Олардың 15-і бойынша ескертулер беріліп, кейін олар ескеріліп, құжаттар кәсіпкерлердің мүдделерін ескере отырып қабылданды.

Соның бір мысалы – Өскемен қаласындағы қоғамдық көлікте жеңілдікпен жүру мәселесі, мұнда тасымалдаушылардың шығындарын бюджеттен өтеу тетігі қарастырылды.

2025 жылдың қорытындылары

Жыл қорытындысы бойынша ШҚО Кәсіпкерлер палатасына 130 өтініш түсті. 113 кәсіпкердің құқығы қорғалып, қалпына келтірілген және алдын алынған қаржылық шығындардың жалпы көлемі 5,5 млрд теңгеден асты.

«Біз үшін мәселені тіркеу ғана емес, оны нақты нәтижеге дейін жеткізу маңызды. 2025 жылғы көрсеткіштер бұл тәсілдің тиімді екенін дәлелдейді», – деп түйіндеді Айжан Жангирханова.